Dieta Hashimoto. Co jeść, a czego unikać?

Dieta Hashimoto. Co jeść, a czego unikać?

Zmagasz się z Hashimoto? Niestety, ogromna „popularność” tej choroby idzie w parze z powstawaniem sporej ilości związanych z nią mitów, zwłaszcza żywieniowych. Poznaj całą prawdę o tej chorobie oraz dowiedz się, jaka dieta przy Hashimoto będzie najlepsza!

Kluczowe wnioski

  • Dieta przy Hashimoto powinna mieć potencjał przeciwzapalny.
  • W przypadku tej choroby rekomenduje się unikać produktów przetworzonych i zawierających cukier, gdyż nasilają one stan zapalny.
  • Jednym ze suplementów, który może być polecany jako dodatek do diety w Hashimoto są kwasy omega-3.
Hashimoto dieta

Hashimoto – co to za choroba? 

Choroba Hashimoto, znana też potocznie po prostu jako „Hashimoto” jest schorzeniem o podłożu autoimmunologicznym. 

Co to znaczy? Zapalenie tarczycy Hashimoto powstaje, gdy układ odpornościowy produkuje przeciwciała, które „atakują” i niszczą gruczoł tarczowy.

W przebiegu Hashimoto zniszczeniu ulegają komórki pęcherzykowe tarczycy, co prowadzi do niedoboru hormonów tarczycy (trójjodotyroniny – T3 i tyroksyny – T4) i niedoczynności.

Co ciekawe, Hashimoto u mężczyzn występuje ok. 6 razy rzadziej niż u kobiet, to kobiety są więc najczęstszymi pacjentkami lekarzy zajmujących się tą przypadłością.

Dlaczego choroba tarczycy Hashimoto nosi taką właśnie nazwę, a nie nazywa się po prostu autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy?

Związane jest to z  historią choroby odkrytej i oficjalnie opisanej przez japońskiego naukowca — doktora Hakaru Hashimoto.

Szczegóły swoich badań opublikował on w roku 1912 w niemieckim czasopiśmie poświęconym chirurgii. W momencie publikacji doktor Hashimoto miał zaledwie 31 lat [2]. 

Hashimoto diagnozuje się na podstawie wyników badań hormonów tarczycy (obniżone fT3 i fT4), TSH (podwyższone) oraz tzw. autoprzeciwciał: anty-TPO (podstawowe, przesiewowe badanie w diagnostyce Hashimoto) oraz anty-Tg (dodatkowe narzędzie diagnostyczne, gdy wynik anty-TPO jest prawidłowy).

Przydatne w diagnostyce jest także USG tarczycy [1].

Z naszego bloga dowiesz się także, czym jest nadczynność tarczycy i jak sobie z nią radzić.

Schudnij w Respo
pod okiem dietetyka!

Dopasuje Ci idealny plan zgodnie z Metodą Respo, jedyną w Polsce metodą odchudzania ze skutecznością potwierdzoną badaniami naukowymi.

Sprawdź pakiety z dietą

Hashimoto a dieta

Jaka dieta przy Hashimoto sprawdzi się najlepiej? I, co dla wielu osób jeszcze bardziej istotne: czego nie jeść przy Hashimoto?

W przypadku tej choroby zastosowanie mają wszystkie ogólne zalecenia dla osób z niedoczynnością tarczycy. O diecie przy niedoczynności tarczycy pisaliśmy na naszym blogu.

Ponieważ jest to choroba autoimmunologiczna, dieta przy Hashimoto powinna działać przeciwzapalnie [3]. Sprawdź, jakie zasady poinna mieć dobrze skomponowana dieta przeciwzapalna.

Co to oznacza w praktyce?

Łagodząca objawy Hashimoto dieta powinna być bogata w przeciwzapalne kwasy omega-3.

Ważne w kontekście żywieniowym są zarówno ich źródła roślinne (pestki dyni, siemię lniane, nasiona chia, orzechy), zawierające kwas alfa-linolenowy, jak i źródła zwierzęce (łosoś, pstrąg tęczowy, makrela, śledź, węgorz), które dostarczają kwasów EPA i DHA.

Obok omega-3 o potencjał antyoksydacyjny organizmu dba również witamina C.

Jest ona antyoksydantem i ma wpływ na zachowanie potencjału oksydacyjnego w komórkach tarczycy, odpowiada także za syntezę tyrozyny, której niedobór powoduje niedoczynność tarczycy.

Dzienne zapotrzebowanie można spokojnie zrealizować, jedząc warzywa i owoce każdego dnia, dlatego suplementacja kwasu askorbinowego nie jest w większości przypadków konieczna.

Co jeszcze warto uwzględnić w codziennych posiłkach?

Dieta w Hashimoto powinna zawierać pochodzące z roślin związki o potencjale przeciwzapalnym.

Chodzi  zwłaszcza o polifenole — zawarte m.in. w owocach jagodowych antocyjany, katechiny z zielonej herbaty czy też obecny w ciemnych winogronach resweratrol.

Niezwykle korzystne są również związki z grupy karotenoidów — w tym beta-karoten, a także likopen obecny w pomidorach i przetworach pomidorowych. 

Dieta przy Hashimoto może przynieść dodatkowe korzyści, jeśli wzbogacimy ją w produkty fermentowane — chociażby kefir, jogurt naturalny, maślankę, kimchi, kombuchę, czy ogórki kiszone.

Są one bogate w probiotyki, które wpływają na właściwy stan nabłonka jelitowego oraz mikrobiotę jelitową i mają niebagatelne znaczenie w zmniejszaniu nasilenia stanu zapalnego i reakcji autoimmunologicznych [1,4].

Przykładowa dieta od Respo

Czego nie jeść na diecie przy Hashimoto? Fakty i mity

Czego unikać w diecie na Hashimoto?

Wokół tego pytania narosło tak wiele mitów, że lista produktów, których podobno „nie wolno” jeść jest długa. Sprawdźmy, ile jest prawdy w mitach i które produkty zostały (często niesłusznie) oskarżone o pogarszanie stanu osób z chorobą Hashimoto:

⏩ 1. Warzywa kapustne

Czyli m.in. kapusta, brokuły, kalafior, kalarepa, jarmuż, rzepak czy gorczyca.

Ich obecność w diecie może ograniczać produkcję hormonów tarczycy, w szczególności gdy masz problem z niewystarczającym spożyciem jodu.

Ze względu na wysoką wartość odżywczą warzyw kapustnych zdecydowanie nie warto całkowicie eliminować ich z diety. Na pewno warto natomiast zwrócić uwagę na właściwą obróbkę termiczną i odpowiednio wysokie spożycie jodu.

⏩ 2. Gluten

Dieta bezglutenowa przy Hasimoto? Czy to dobry wybór?

Gluten jest białkiem występującym w największej ilości w ziarnach pszenicy, żyta oraz jęczmienia.

Wśród pacjentów z chorobą Hashimoto, faktycznie często obserwuje się współwystępowanie celiakii, a więc choroby wymagającej eliminacji glutenu z diety.

Uważa się więc, że istnieje związek pomiędzy nietolerancją glutenu a autoimmunologicznym zapaleniem tarczycy.

Jeżeli chorujesz na Hashimoto, diagnostyka w kierunku  celiakii i nietolerancji glutenu jest warta rozważenia — obecnie jest ona zalecana u wszystkich dzieci z chorobą Hashimoto, badania naukowe wskazują jednak, że warto ją wykonywać również u dorosłych [5,6].

Jeżeli wynik takiego testu będzie dodatni, należy zastosować dietę bezglutenową (w tym miejscu warto zaznaczyć, że dieta bezglutenowa w celiakii jest dietą na całe życie).

W badaniach naukowych wykazano ponadto, że dieta bezglutenowa u osób ze współwystępującą z celiakią chorobą Hashimoto ma pozytywny wpływ na obniżenie stężeń autoprzeciwciał związanych z tarczycą (anty-TPO, anty-Tg) [7]. 

A co z osobami, u których Hashimoto nie wiąże się z celiakią ani nietolerancją glutenu?

W metaanalizie z roku 2020 możemy przeczytać, że dieta bezglutenowa faktycznie ma pozytywny wpływ na obniżenie przeciwciał przeciwtarczycowych — ale tylko u chorych ze współwystępującą celiakią [7].

Na ten moment nie istnieją przekonujące dowody na to, że do poprawy dochodzi również u pacjentów bez celiakii, którzy chorują jedynie na Hashimoto.

Warto też pamiętać, że dieta bezglutenowa jest często niedoborowa w składniki odżywcze — w tym żelazo, cynk i błonnik, a bogata w nasycone kwasy tłuszczowe. Jej stosowanie bez wyraźnej potrzeby nie jest więc wskazane ani uzasadnione.

⏩ 3. Soja

Soja to kolejny produkt obwiniany często o pogorszenie funkcjonowania tarczycy — niektórzy mówią wręcz o soi jako o produkcie zakazanym przy niedoczynności tego narządu.

Owszem, istnieją pewne dowody na to, że mieszanki mleczne oparte o białko sojowe mogą powodować problemy z tarczycą u niemowląt — tylko że najnowsze dowody wskazują, że nie chodzi tu o wszystkie niemowlęta, a jedynie te, u których występuje wrodzona niedoczynność tarczycy [8].

A co z dorosłymi chorującymi na niedoczynność?

Faktycznie wydaje się, że teoria przemawia za eliminacją soi z diety — a to ze względu na fakt, że tzw. fitoestrogeny obecne w soi mają zdolność hamowania działania enzymu — perosksydazy tarczycowej i przez to, obniżania produkcji hormonów tarczycy.

A co z praktyką? Wyniki opublikowanej w roku 2019 metaanalizy wskazują, że spożycie soi wpływa na nieznaczne podwyższenie poziomów TSH przy jednoczesnym braku zmian w stężeniach fT3 i fT4 [9].

Takie wyniki oznaczają, że włączanie do diety produktów sojowych nie ma istotnego wpływu na pogorszenie funkcji tarczycy u osób zdrowych i osób z subkliniczną niedoczynnością tarczycy (w takim przypadku mamy zwykle do czynienia z normalnymi poziomami fT3 i fT4 przy podwyższonym stężeniu TSH).

U osób z pełnoobjawową niedoczynnością, efekty spożycia soi mogą być bardziej istotne — nie znaczy to jednak, że każda, nawet niewielka ilość soi powinna wywoływać przerażenie.

Jedyne, o czym należy pamiętać, to unikanie łączenia produktów sojowych z hormonami tarczycy przyjmowanymi w formie leków — i odczekanie co najmniej kilku godzin między lekiem a ewentualnym posiłkiem zawierającym soję.

Takie postępowanie jest konieczne, ponieważ soja może zaburzać wchłanianie syntetycznej tyroksyny. 

⏩ 4. Przetworzona żywność i pokarmy zawierające cukier

Ograniczenie tego rodzaju produktów zawsze przynosi korzyści, a w przypadku chorób autoimmunologicznych te korzyści są szczególnie istotne.

Po pierwsze, produkty bogate w cukier czy izomery trans mogą wzmagać stan zapalny — który u osób z chorobami autoimmunologicznymi i tak jest już nasilony.

Po drugie — u osób z niedoczynnością tarczycy często obserwowane są podwyższone poziomy „złego cholesterolu”, upośledzona tolerancja glukozy i insulinooporność.

W związku z tym włączanie do diety produktów bogatych w cukier, izomery trans kwasów tłuszczowych i nasycone kwasy tłuszczowe będzie szczególnie niewskazane. 

Metamorfozy Podopiecznych Respo

Suplementy w diecie Hashimoto

Jak wygląda suplementacja przy Hashimoto?

Dobra wiadomość jest taka, że większość składników odżywczych da się uzupełnić samą dietą, bez udziału suplementów.

Jeśli jednak nie jesteś w stanie zawsze dbać o dobrze zbilansowana dietę albo badania laboratoryjne wskazują na niedobór danego składnika odżywczego, warto wziąć pod uwagę następujące, łagodzące objawy choroby Hashimoto suplementy:

  • selen — suplementacja przy niedoborze / pod kontrolą lekarza (przekroczenie granicy między poziomem optymalnym a toksycznym jest bardzo łatwe),
  • witamina D — suplementacja wskazana zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym lub przez cały rok, jeśli nie spędzasz zbyt dużo czasu na słońcu,
  • kwasy omega-3 – suplementy kwasów omega-3 mają silne działanie przeciwzapalne, są więc szczególnie korzystne w przypadku osób z chorobami autoimmunologicznymi,
  • probiotyki / synbiotyki — badania wskazują, że suplementacja synbiotykiem (probiotyk + prebiotyk) może poprawiać stan osób z niedoczynnością tarczycy [10].

Pamiętaj, że suplementy przy Hashimoto mogą być przydatne, nie można jednak zapominać, że podstawą jest zdrowa dieta, a suplementy diety nigdy nie powinny jej zastępować.

I na koniec, ciekawostka: jeśli przyjmujesz zawierający biotynę (witaminę B7) zestaw witamin przy Hashimoto pamiętaj, że może on fałszować wyniki badań krwi.

Jak to możliwe? W badaniu analizującym stężenia hormonów tarczycy (m.in. fT4 i TSH) używana jest tzw. metoda biotyna i streptawidyna — a wysokie stężenia biotyny we krwi zaburzają jej działanie.

Naukowcy zaobserwowali, że badania tarczycy wykonywane w trakcie przyjmowania biotyny wskazują (często fałszywie) na nieprawidłowości — a tydzień po odstawieniu leków wyniki ulegają normalizacji i niejednokrotnie okazuje się, że poziomy fT4 i TSH u pacjenta są jak najbardziej prawidłowe [11].

Dołącz do 40352
zadowolonych Podopiecznych!

W Respo każda dieta jest inna, bo dopasowujemy ją idealnie do Ciebie. Osiągnij swój cel zdrowo i na swoich zasadach pod okiem dietetyka klinicznego.

Sprawdź pakiety z dietą

Podsumowanie

Masz Hashimoto i nie wiesz, jak ugryźć temat diety? Lepiej nie eksperymentuj i zgłoś się do ekipy, która pomogła już setkom osób dopasować idealną dietę w schorzeniach tarczycy.

W Centrum Respo dobre samopoczucie i gubienie zbędnych kilogramów jest na wyciągnięcie ręki i Hashimoto nie jest przeszkodą w osiąganiu celów.

Piśmiennictwo:

  1. Ostrowska L. Orywal K. Stefańska E. Diagnostyka laboratoryjna w dietetyce. Ostrowska L, red. Warszawa: PZWL; 2018
  2. Amino N, Tada H, Hidaka Y, Hashimoto K. History of Hashimoto’s Disease—Hashimoto’s Disease and Dr. Hakaru Hashimoto. Endocrine journal. 2002; 49(4): 393-7.
  3. Pastusiak K, Michałowska J, Bogdański P, editors. Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Forum Zaburzeń Metabolicznych; 2017
  4. Knezevic J, Starchl C, Tmava Berisha A, Amrein K. Thyroid-gut-axis: how does the microbiota influence thyroid function? Nutrients. 2020;12(6):1769
  5. Husby S, Koletzko S, Korponay-Szabó IR, et al.: European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition guidelines for the diagnosis of coeliac disease. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2012, 54:136-60.
  6. Roy A, Laszkowska M, Sundström J, Lebwohl B, Green PH, Kämpe O, et al. Prevalence of celiac disease in patients with autoimmune thyroid disease: a meta-analysis. Thyroid. 2016;26(7):880-90.
  7. Passali M, Josefsen K, Frederiksen JL, Antvorskov JC. Current evidence on the efficacy of gluten-free diets in multiple sclerosis, psoriasis, type 1 diabetes and autoimmune thyroid diseases. Nutrients. 2020;12(8):2316
  8. Testa I, Salvatori C, Di Cara G, Latini A, Frati F, Troiani S, et al. Soy-based infant formula: are phyto-oestrogens still in doubt? Frontiers in nutrition. 2018;5:110.
  9. Otun J, Sahebkar A, Östlundh L, Atkin SL, Sathyapalan T. Systematic review and meta-analysis on the effect of soy on thyroid function. Scientific reports. 2019;9(1):1-9.
  10. Talebi S, Karimifar M, Heidari Z, Mohammadi H, Askari G. The effects of synbiotic supplementation on thyroid function and inflammation in hypothyroid patients: A randomized, double‑blind, placebo‑controlled trial. Complementary Therapies in Medicine. 2020;48:102234
  11. Ardabilygazir A, Afshariyamchlou S, Mir D, Sachmechi I. Effect of high-dose biotin on thyroid function tests: case report and literature review. Cureus. 2018;10(6).