Zastrzyki na odchudzanie i błyskawiczny efekt jojo. Nowe ustalenia

Kluczowe wnioski

• Choć substancje takie jak semaglutyd, liraglutyd czy tirzepatyd dają ogromne możliwości w leczeniu pacjentów z otyłością i jej powikłaniami, to wyniki badania opublikowanego na początku 2026 roku rzucają nowe światło na ich działanie. Konkretnie: na kwestię życia „po” lekach na odchudzanie, a mianowicie efektu jojo, który zdaje się być szybszy, aniżeli w przypadku stosowania klasycznej diety redukcyjnej.

Leki na odchudzanie a efekt jojo

Efekt jojo to coś, czego boi się właściwie każdy, kto przynajmniej raz w życiu przeszedł przez proces redukcji masy ciała. W końcu wszyscy marzymy, by efekty diety zostały z nami na stałe.

Problem w tym, że kilogramy często wracają jak bumerang, co odbija się na naszym zdrowiu fizycznym oraz psychicznym.

Choć koncepcja efektu jojo po diecie odchudzającej, zwłaszcza po diecie o bardzo niskiej kaloryczności jest w dietetyce dobrze znana, to coraz większa popularność leków na odchudzanie każe zastanowić się: co z efektem jojo po lekach?

Wyniki badania

Odpowiedzi na to pytanie szukali naukowcy z brytyjskiego Oxfordu, a efektem ich pracy są wyniki opublikowanego na początku 2026 roku badania pod tytułem: „Weight regain after cessation of medication for weight management: systematic review and meta-analysis” („Ponowne przybieranie na wadze po zaprzestaniu stosowania leków mających na celu kontrolę masy ciała: przegląd systematyczny i meta-analiza”) [1].  

Co się okazało?

Naukowcy z Oxfordu zaobserwowali, że po odstawieniu leków na odchudzanie masa ciała zwykle wraca w zaskakująco szybkim tempie, około 0,4 kg miesięcznie.

Oznacza to, że nieco ponad półtora roku po zaprzestaniu stosowania leków na odchudzanie pacjenci „odzyskują” swoją wyjściową masę ciała.

To nie koniec, okazuje się bowiem, że po zawężeniu analizy jedynie do nowoczesnych leków z grupy analogów GLP-1 przyrost masy ciała jest jeszcze szybszy i wynosi… 0,8 kg miesięcznie po odstawieniu zastrzyków. 

Leki na odchudzanie kontra dieta

No dobrze, ale jak efekt jojo po lekach ma się do efektu jojo po diecie redukcyjnej? Okazuje się, że dieta ma tu pewną przewagą.

Wyniki badania przeprowadzonego przez naukowców z Oxfordu wskazują bowiem, że choć odchudzanie na diecie jest wolniejsze, a średnia redukcja masy ciała jest zwykle niższa (-5,1 kg na diecie kontra -8,3 kg na lekach) to efekt jojo po diecie ma dużo mniejsze nasilenie.

Konkretnie: przyrost masy ciała po zakończeniu diety redukcyjnej kształtuje się na poziomie ok. 0,1 kg miesięcznie, a powrót do wyjściowej masy ciała zajmuje prawie 4 lata (dla przypomnienia: po lekach jest to ok. 1,5 roku).

Skąd takie różnice? Na razie nie mamy jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie, wydaje się jednak, że najważniejszą rolę odgrywa tu zmiana nawyków (lub jej brak).

Klucz? Brak zmiany nawyków żywieniowych

Osoby stosujące diety redukcyjne, zwłaszcza diety racjonalne, z umiarkowanym deficytem wkładają zwykle dużo pracy w zmianę nawyków żywieniowych, a każdy tydzień na diecie jest dla nich nauką zdrowego jedzenia.

Dzięki temu nawyki zostają z nimi również po zakończeniu diety, a przejście z „bycia na diecie” do „czasu po zakończeniu diety” jest zwykle płynne i nie wiąże się z żadnymi drastycznymi zmianami w liczbie spożywanych kalorii.

Raz jeszcze trzeba jednak podkreślić, że chodzi tu o osoby będące na dietach z umiarkowanym deficytem. W przypadku głodówek i innych restrykcyjnych diet cud sprawa wygląda bowiem inaczej, a zakończenie takiej diety bardzo często wiąże się z szybkim efektem jojo.

No dobrze, a co z lekami? Warto pamiętać, że znakomita większość leków na odchudzanie działa na zasadzie zmniejszenia apetytu i w związku z tym – z redukcją ilości spożywanych kalorii.

Po zakończeniu ich stosowania apetyt wraca do normy, a według niektórych naukowców może być wręcz zwiększony w wyniku spadku wrażliwości na działanie naturalnie obecnego w organizmie GLP-1. 

To właśnie tu zaczynają się schody, bo jeśli okres stosowania leków na odchudzanie nie wiąże się z żadną pracą nad zmianą nawyków żywieniowych, to po ich odstawieniu może być nam naprawdę trudno.

Innymi słowy: odstawienie leków oznacza wówczas powrót do nawyków i wielkości porcji sprzed stosowania leków, a to prosta droga to efektu jojo. Zwłaszcza jeśli dodatkowo zmagamy się ze zwiększonym apetytem, z którym nie umiemy sobie poradzić.

Co robić, aby uniknąć efektu jojo po lekach? Wnioski

Trzeba pamiętać, że temat efektu jojo po odstawieniu lekach wciąż jest stosunkowo nowym zagadnieniem i wymaga dalszych badań. Już w tym momencie warto jednak podkreślić, że leki na odchudzanie nie powinny być traktowane jak przysłowiowe „samograje”.

Innymi słowy: stosowaniu leków na odchudzanie zawsze powinna towarzyszyć praca nad zmianą nawyków żywieniowych i edukacja w zakresie komponowania zdrowych posiłków, zalecanej aktywności fizycznej czy radzenia sobie z nadmiernym apetytem.

Właśnie dlatego, podczas stosowania analogów GLP-1 tak ważna jest współpraca ze specjalistami. Nie tylko lekarzem, ale także dietetykiem, trenerem lub fizjoterapeutą czy psychodietetykiem. Taka współpraca działa bowiem jak ochronny skafander pomagający złagodzić skutki odstawienia leków i zredukować ryzyko efektu jojo. 

👉 Dowiedz się więcej: leki na odchudzanie a pomoc dietetyka.

Bibliografia: