Dieta na stres – co jeść, a czego unikać?

Dieta na stres – co jeść, a czego unikać?


Kluczowe wnioski

  • Dieta na stres powinna bazować na produktach o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Należy w niej również uwzględnić źródła takich składników jak magnez, witamina C czy witaminy z grupy B, które wpływają na regulację odpowiedzi na stres, w tym na poziom kortyzolu w organizmie.
  • Wśród produktów bogatych w wymienione składniki odżywcze możemy wymienić m.in. owoce, warzywa, kakao, orzechy, pełnoziarniste produkty zbożowe czy nasiona roślin strączkowych. W diecie na stres bardzo istotne są również regularne posiłki, co pozwala na stabilizację stężenia glukozy we krwi.
Dopasujemy dietę do Twoich potrzeb. Dołącz do Respo.

Cele diety łagodzącej stres

Warto pamiętać stres jest naturalną częścią życia i odgrywa istotną rolę w naszym funkcjonowaniu, w tym unikaniu zagrożeń. Problem zaczyna się jednak, gdy stresowe sytuacje stają się naszą codziennością, a ostry stres zamienia się w stres przewlekły.

Konsekwencje takiego przewlekłego stresu potrafią być naprawdę poważne, od depresji, przez problemy z sercem,aż po zaburzenia w obrębie przewodu pokarmowego (np. zespół jelita drażliwego). 

Co więc robić? Przy przewlekłym stresie warto zadbać o odpowiednią dietę, która może wspomóc nas w walce z samym stresem, a także z jego niektórymi konsekwencjami.

Celem diety antystresowej będzie [1-4]:

  • uzupełnianie składników odżywczych, których zapasy wyczerpują się w sytuacji przewlekłego stresu (magnez, cynk);
  • zwiększenie potencjału przeciwzapalnego jadłospisu, tak, by wspomóc działanie układu nerwowego i zredukować ryzyko poważniejszych zaburzeń takich jak depresja czy zaburzenia lękowe;
  • zwiększenie spożycia składników odżywczych biorących udział w łagodzeniu stresu, m.in. poprzez wpływ na wydzielanie katecholamin czy poziom kortyzolu (magnez, witaminy z grupy B, witamina C);
  • zadbanie o stabilny poziom glukozy we krwi;
  • włączanie do diety produktów o potencjalnym działaniu antystresowym (m.in. melisa, zielona herbata).

Dołącz do ponad 90 343 zadowolonych Podopiecznych!

W Respo każda dieta jest szyta na miarę. Z nami osiągniesz cel zdrowo, bez zbędnych restrykcji i jedząc tylko to, co lubisz, z pomocą doświadczonego dietetyka klinicznego.

Zasady diety dla zestresowanych

Dieta dla zestresowanych powinna więc [1-4]:

  1. Bazować na warzywach i owocach, które stanowią bogate źródło związków o działaniu antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Dostarczają także witaminy C istotnej z punktu widzenia regulacji poziomu kortyzolu. 
  2. Zawierać duże ilości produktów bogatych w magnez – pełnoziarnistych produktów zbożowych, nasion roślin strączkowych, orzechów, kaszy, pestek czy kakao.  
  3. Zawierać duże ilości produktów bogatych w cynk – orzechów, nasion roślin strączkowych, pełnoziarnistych produktów zbożowych, owoców morza, tofu, mięsa drobiowego, produktów mlecznych. 
  4. Bazować na regularnych, pełnowartościowych posiłkach (co maksymalnie 5 godzin) bogatych w węglowodany złożone, błonnik, białko i tłuszcze nienasycone, tak by zapewnić organizmowi stabilny poziom glukozy we krwi.
  5. Zawierać produkty o silnym potencjale przeciwzapalnym takie jak przyprawy czy tłuste ryby morskie bogate w kwasy omega-3 (można również wspomóc się suplementacją).
  6. Zawierać jak najmniejsze ilości produktów o działaniu prozapalnym takich jak słodycze, słone przekąski, produkty instant, słodzone napoje, alkohol, mięso czerwone czy mięso przetworzone. 
  7. Dostarczać wszystkich niezbędnych składników odżywczych, w tym witamin z grupy B koniecznych dla regulacji uwalniania i metabolizmu kortyzolu.
  8. W razie potrzeby można dodatkowo wspomóc się produktami roślinnymi wpływającymi na łagodzenie stresu. W tej grupie na uwagę zasługują melisa, czarna herbata oraz zielona herbata.

Kluczowe składniki w diecie antystresowej

W diecie na stres szczególne znaczenie mają składniki przeciwzapalne, regulujące poziom kortyzolu we krwi oraz te, których zapasy szczególnie szybko wyczerpują się w sytuacji przewlekłego stresu. 

Chodzi o takie składniki jak [1-5]:

  • magnez
  • cynk
  • kwasy omega-3
  • polifenole
  • witamina C
  • witamina E
  • karotenoidy
  • witamina B1
  • witamina B2
  • witamina PP
  • witamina B6
  • witamina B12
  • kwas foliowy
  • tauryna
  • lit
  • fosfatydyloseryna.

Gdzie znajdziesz szczególnie ważne dla diety antystresowej składniki odżywcze? Odpowiedź znajdziesz w poniższej tabeli.

Składniki diety dla zestresowanych i ich wybrane źródła – tabela [1,6,7]:

SkładnikŹródła
MagnezNasiona, orzechy, nasiona roślin strączkowych, pełnoziarniste produkty zbożowe, kasza gryczana, płatki owsiane, kakao, zielone warzywa liściaste
CynkOrzechy, pestki, nasiona roślin strączkowych, pełnoziarniste produkty zbożowe, owoce morza, grzyby, drób, mleko i przetwory mleczne
Kwasy omega-3Tłuste ryby morskie, np. łosoś, makrela, sardynki, śledź (kwasy omega-3 długołańcuchowe)
Nasiona chia, orzechy włoskie, olej rzepakowy, siemię lniane, olej lniany (kwas alfa-linolenowy)
PolifenoleWarzywa, owoce, przyprawy, herbata, kawa, orzechy, pełnoziarniste produkty zbożowe
Witamina CWarzywa i owoce, zwłaszcza papryka, natka pietruszki, warzywa kapustne, dzika róża, porzeczka, truskawki, kiwi
Witamina EOrzechy, nasiona, awokado, oleje roślinne, oliwa, tłuste ryby
KarotenoidyPomarańczowe i zielone warzywa, pomarańczowe owoce, pomidory
Witamina B1Pełnoziarniste produkty zbożowe, soczewica, orzechy, nasiona, ryby, groszek, kapusta, szpinak, szparagi, wieprzowina
Witamina B2Mleko i produkty mleczne, jajka, ryby, kasze, banany, pieczarki, awokado, indyk
Witamina PPDrób, mięso ssaków, kasze, ryby, pieczywo pełnoziarniste, ryż brązowy, nasiona roślin strączkowych, owoce suszone, orzechy, ziemniaki
Witamina B12Mięso, ryby, jajka, mleko i produkty mleczne
Kwas foliowyZielone warzywa liściaste, kiwi, awokado, jajka, sery, orzechy, pełnoziarniste produkty zbożowe
TaurynaMięso, ryby, jajka, owoce morza, produkty mleczne
LitProdukty zbożowe, orzechy, pomidory, ziemniaki, kapusta, ryby, wody mineralne
FosfatydyloserynaŻółtko jaja, tłuste ryby morskie

Co więcej, wśród wartościowych elementów jadłospisu w diecie na stres wymienia się także niektóre produkty, w tym [1]:

  • fermentowane produkty mleczne takie jak kefir, jogurt naturalny oraz maślanka
  • zarodki oraz kiełki brązowego ryżu, jęczmienia i fasoli
  • zielona herbata
  • czarna herbata
  • melisa.

Nawyki, które złagodzą Twój stres

Jak w praktyce wspomóc swój organizm w walce ze stresem. Pamiętaj o tych nawykach:

  1. Dbaj o odpowiednią ilość snu – najlepiej 7-9 godzin dziennie. Badania wskazują bowiem, że osoby śpiące zbyt krótko dużo łatwiej ulegają stresowi w ciągu dnia [8]. 
  2. Pamiętaj o aktywności fizycznej – regularne ćwiczenia pomagają zredukować poziom odczuwanego stresu, niezwykle istotne jest więc podejmowanie ulubionej aktywności jak najczęściej [9]. Tak naprawdę świetnie sprawdzi się tu każda aktywność – od biegania i roweru, przez siłownię aż po sporty zespołowe czy zumbę.
  3. Dbaj o czas na relaks – czyli co najmniej pół godziny w ciągu dnia poświęcaj na czynności, które sprawiają Ci przyjemność i pomagają się odprężyć – np. kąpiel, serial, książka. 
  4. Jedz regularnie – najlepiej by między posiłkami nie było więcej niż 5 godzin odstępu.
  5. Włączaj do diety napoje wspomagające walkę ze stresem – melisę, zieloną oraz czarną herbatę. Melisa dobrze sprawdzi się wieczorem, za to herbatę lepiej pić w rano i wcześnie po południu, zawiera bowiem pobudzającą kofeinę.
  6. Dbaj o pełnowartościowe posiłki – są one bogate w niezbędne witaminy oraz składniki mineralne, unikaj za to żywności wysokoprzetworzonej oraz alkoholu. 
  7. Pamiętaj, by każdy posiłek co najmniej w połowie składał się z warzyw oraz owoców.
  8. Włączaj do diety produkty wspomagające walkę ze stresem – orzechy (ok. 30 g dziennie), ryby (co najmniej 2 razy w tygodniu) czy nasiona roślin strączkowych (co najmniej 2 razy w tygodniu).

Pamiętaj również, że stres często wiąże się z tzw. jedzeniem emocjonalnym, czyli ochotą na produkty takie jak słodycze, lody czy słone przekąski, które dla wielu osób stanowią odskocznię od odczuwanego stresu.

Jeśli czujesz, że w sytuacjach stresowych zwiększa się Twoja ochota na podjadanie, warto skorzystać z pomocy psychodietetyka

Zadbaj o zdrowie z newsletterem Respo

Dołącz do ponad 130 000 osób i regularnie otrzymuj porady dietetyczne oraz kulinarne.

Przyjmuję do wiadomości, że przysługuje mi prawo do wycofania powyższej zgody w każdym czasie.

Zobacz, jak przetwarzamy Twoje dane osobowe. Zapoznaj się z naszą Polityką prywatności Respo

Jedz tak, jak lubisz z Respo!

Żyjesz w biegu, a stres jest Twoim stałym towarzyszem? Pamiętaj, że odpowiednia dieta to jeden z kluczowych elementów w walce z przewlekłym stresem i jego konsekwencjami.

Dlatego, jeśli chcesz poprawić swoje zdrowie, samopoczucie, a także zrzucić nadmiarowe kilogramy, dieta online z Centrum Respo jest właśnie dla Ciebie. Respo to bowiem jadłospis dopasowany do potrzeb (również do ilości czasu, jaką możesz poświęcić na gotowanie), stałe wsparcie dietetyka, indywidualnie dobrany plan treningowy i nowoczesna, intuicyjna aplikacja.

Pytania i odpowiedzi

Czy dieta śródziemnomorska sprawdza się przy przewlekłym stresie?

Tak, dieta śródziemnomorska jest jednym z najczęściej rekomendowanych modeli żywienia przy przewlekłym stresie. Opiera się na warzywach, owocach, pełnoziarnistych zbożach, strączkach, orzechach, oliwie i tłustych rybach morskich, jednocześnie ograniczając mięso czerwone i żywność wysoko przetworzoną.

Czy kawa i kofeina nasilają stres?

Nadmiar kofeiny może nasilać objawy stresu, ponieważ pobudza układ nerwowy, co bywa odczuwane jako kołatanie serca, niepokój i problemy ze snem. Nie trzeba jednak całkowicie rezygnować z kofeiny. Lepiej sięgać po zieloną i czarną herbatę rano i wcześnie po południu, a wieczorem pić napoje bezkofeinowe, np. melisę. Warto za to ograniczyć energetyki i bardzo mocną kawę po południu.

Jak alkohol wpływa na stres i jakość snu?

Alkohol pogarsza regenerację układu nerwowego oraz jakość snu, dlatego w diecie antystresowej powinien być znacząco ograniczony. Choć krótkoterminowo daje uczucie odprężenia, zaburza fazy snu i obciąża metabolizm witamin z grupy B niezbędnych do regulacji kortyzolu. U osób w przewlekłym stresie regularne picie alkoholu najczęściej pogłębia problem, zamiast go łagodzić.

Bibliografia:

  1. Stachowicz, M., & Lebiedzińska, A. (2016). The effect of diet components on the level of cortisol. European Food Research and Technology, 242(12), 2001-2009.
  2. Cuciureanu, M. D., & Vink, R. (2011). Magnesium and stress. Magnesium in the Central Nervous System [Internet].
  3. Lopresti, A. L. (2020). The effects of psychological and environmental stress on micronutrient concentrations in the body: a review of the evidence. Advances in Nutrition, 11(1), 103-112.
  4. Li, X., Chen, M., Yao, Z., Zhang, T., & Li, Z. (2022). Dietary inflammatory potential and the incidence of depression and anxiety: a meta-analysis. Journal of Health, Population and Nutrition, 41(1), 24.
  5. Beglaryan, N., Hakobyan, G., & Nazaretyan, E. (2024). Vitamin C supplementation alleviates hypercortisolemia caused by chronic stress. Stress and Health, 40(3), e3347.
  6. Szklarska, D., & Rzymski, P. (2019). Is lithium a micronutrient? From biological activity and epidemiological observation to food fortification. Biological trace element research, 189(1), 18-27.
  7. Kunachowicz H, Przygoda B, Nadolna I, Iwanowa K. Tabele składu i wartości odżywczych, wyd. PZWL, Warszawa 2017
  8. Kim, H. J., Oh, S. Y., Joo, J. H., Choi, D. W., & Park, E. C. (2019). The relationship between sleep duration and perceived stress: findings from the 2017 Community Health Survey in Korea. International journal of environmental research and public health, 16(17), 3208.
  9. Yoon, E. S., So, W. Y., & Jang, S. (2023). Association between perceived psychological stress and exercise behaviors: a cross-sectional study using the survey of national physical fitness. Life, 13(10), 2059.

Respo Sport Banner
Respo Sport Icon

Trenujesz regularnie?
My robimy dietę. Ty robisz wynik.

Opieka dietetyka sportowego i indywidualny plan żywieniowy dopasowany do Twojej dyscypliny, treningów i sportowych celów. Nie pozwól, by źle dobrana dieta ograniczała Twój progres.

Respo Sport Banner