Czy ziemniaki naprawdę tuczą? Dietetyczka odpowiada
Kluczowe wnioski
- Ziemniaki same w sobie nie tuczą: w wersji gotowanej mają ok. 80 kcal/100 g, czyli… niewiele. To, czy pomagają schudnąć, czy przeszkadzają w procesie, zależy głównie od sposobu podania, nie od samego warzywa.
- Dobrze sycą przy niskim koszcie kalorycznym. Odpowiada za to błonnik (zwłaszcza skrobia oporna powstająca po wystudzeniu) oraz inhibitor proteazy II poprawiający poposiłkową sytość. Porcja 200 g to tylko ok. 150-160 kcal, a mimo to bardzo dobrze wypełnia żołądek.
- Kluczowy jest sposób przygotowania ziemniaków. Wybieraj gotowane, dopraw koperkiem czy natką pietruszki, „zwilżaj“ jogurtem zamiast masła czy śmietany, a także piecz zamiast smażyć. Unikaj frytek, placków i ziemniaków smażonych na głębokim tłuszczu, choć nie musisz zupełnie z nich rezygnować.
Co znajdziesz w artykule:
Ile kalorii mają ziemniaki?
Ziemniaki to produkt stosunkowo niskokaloryczny, który w podstawowej, gotowanej wersji ma ok. 80 kcal / 100 g. Choć ziemniaki są bardziej kaloryczne od większości innych warzyw (ze względu na wysoką zawartość cukru zapasowego – skrobi), to wciąż stanowią dobrą opcję, gdy chcemy ograniczyć kaloryczność diety.
„Problem z kalorycznością ziemniaków zaczyna się dopiero wtedy, gdy ziemniaki podajemy z dodatkami – np. masłem, skwarkami, śmietaną, a także wtedy, gdy do ich przygotowania używamy tłuszczu (np. ziemniaki smażone, frytki). Wówczas kaloryczność ziemniaków wzrasta, jednak nie jest to kwestia samych ziemniaków, a tego, co zostało do nich dodane. Niestety w tradycyjnej kuchni polskiej ziemniakom często towarzyszą kaloryczne dodatki – bo ziemniaki mieszamy z masłem i śmietanką, podajemy w formie smażonych placków ziemniaczanych albo z tłustą okrasą” – skomentowała mgr Julia Siech, dietetyczka, która dba o smak przepisów Respo.
Ile kalorii mają ziemniaki w zależności od momentu zbioru i czasu wegetacji?
- Ziemniaki wczesne – ok. 70 kcal na 100 g
- ziemniaki średniowczesne – ok. 80 kcal na 100 g
- ziemniaki późne – ok. 90 kcal / 100 g (zawierają najwięcej węglowodanów) [1].
Ile kalorii mają ziemniaki w zależności od sposobu obróbki – tabela
| Sposób podania ziemniaków | Kalorie na 100 g |
| Ziemniaki gotowane w wodzie | 70 kcal |
| Ziemniaki z masłem | 100 kcal |
| Puree ziemniaczane | 90 kcal |
| Pyzy ziemniaczane z olejem | 215 kcal |
| Ziemniaki smażone na oleju | 115 kcal |
| Placki ziemniaczane | 260 kcal |
| Frytki | 200-300 kcal |
| Chipsy ziemniaczane | 500-550 kcal |
Są to wartości przybliżone, a konkretna kaloryczność zawsze zależy od proporcji i użytych składników (np. od tego, ile oleju czy masła dodamy), a także od konkretnego produktu (np. różne rodzaje chipsów mogą mieć różną kaloryczność).

Skąd wziął się mit, że ziemniaki tuczą?
Winne są tu przede wszystkim dodatki oraz potrawy bazujące na ziemniakach, które często charakteryzują się dużym udziałem tłuszczu i wysoką kalorycznością (ziemniaki z masłem, frytki, placki ziemniaczane smażone na głębokim oleju itp.).
Dodatkowo przyjęło się, że ziemniaki to „najmniej ważny” element tradycyjnego obiadu, mniej wartościowy od mięsa czy surówki.
Dlatego są one często uznawane za zbędny „zapychacz”, a stąd już prosta droga do obwiniania ziemniaków o problemy z masą ciała.
Ziemniaki a odchudzanie – pomagają, czy przeszkadzają?
Ziemniaki mogą pomagać na redukcji. W porównaniu do innych produktów zbożowych takich jak ryż czy kasza, ziemniaki charakteryzują się bowiem niższą kalorycznością, bo ok. 70-80 kcal na 100 g w porównaniu do ok. 120 kcal w 100 g gotowanego ryżu czy kaszy gryczanej. Czyli mamy tu różnicę ok. 50% kaloryczności.
Dodatkowo ziemniaki mają jeszcze jedną ważną cechę: wysoki indeks sytości. Innymi słowy: sytość po zjedzeniu ziemniaków jest lepsza niż po zjedzeniu ryżu czy makaronu.
Jest to prawdopodobnie związane z zawartym w ziemniakach błonnikiem (zwłaszcza skrobią oporną, która pojawia się w ziemniakach po wystudzeniu), a także z obecnym w nich związkiem bioaktywnym znanym jako inhibitor proteazy II [2,3].
Związek ten może wpływać na podwyższenie poziom cholecystokininy po posiłku, a to z kolei wiąże się z lepszą sytością. Ziemniaki świetnie wypełniają również żołądek, a zjedzenie np. porcji 200 g ziemniaków dostarcza ok. 150-160 kcal, co wcale nie jest bardzo dużą ilością, jednak idealnie „rozciąga” żołądek i obniża odczuwanie głodu po posiłku.
W efekcie ziemniaki stanowią świetny węglowodanowy dodatek do diety redukcyjnej.
Jak jeść ziemniaki, żeby nie przytyć?
Kluczowy jest tu sposób podania ziemniaków oraz ich obróbki.
- Dla osób będących na redukcji najlepszą opcją będą ziemniaki gotowane.
- Najgorszą opcją dla osób na redukcji są frytki, ziemniaki smażone czy placki ziemniaczane smażone na głębokim tłuszczu.
- Ziemniaki najlepiej podawać z dodatkami takimi jak koperek czy natka pietruszki, które właściwie nie zawierają kalorii.
- Na redukcji słabym wyborem będą za to ziemniaki polane masłem czy olejem lub podane ze skwarkami.

Jak komponować przepisy z ziemniakami, by miały jak najmniej kalorii?
- Ziemniaki podawaj z bezkalorycznymi i prawie bezkalorycznymi dodatkami – solą, koperkiem, natką pietruszki, papryką słodką, ziołami prowansalskimi;
- ziemniaki piecz w rękawie, z jogurtem i przyprawami zamiast oliwy czy masła;
- w puree ziemniaczanym zamień śmietankę i masła na mleko lub jogurt naturalny;
- jeśli chcesz „zwilżyć” ugotowane ziemniaki podaj je z jogurtem lub kefirem, zamiast z masłem czy śmietaną;
- dania tradycyjnie smażone zamień na wersje pieczone – np. placki ziemniaczane pieczone, domowe frytki z piekarnika.
Pytania i odpowiedzi
Czy pieczone ziemniaki tuczą?
Ziemniaki pieczone mają zwykle więcej kalorii niż ziemniaki gotowane, a to dlatego, że najczęściej dodaje się do nich tłuszcz – np. oliwę lub masło. Wyjątkiem będą ziemniaki pieczone w rękawie, które można przygotować np. z jogurtem zamiast masła czy oliwy, a to pozwala obniżyć ich kaloryczność (wciąż mają jednak więcej kalorii od ziemniaków prosto z wody). Należy jednak pamiętać, że ziemniaki pieczone same w sobie nie tuczą – a wszystko zależy od bilansu kalorycznego. Dlatego jeśli ziemniaki pieczone z oliwą i przyprawami umiejętnie wpleciemy do kaloryczności codziennego jadłospisu, to nie sprawią one, że przytyjemy.
Czy ziemniaki jedzone wieczorem tuczą?
Nie, ziemniaki jedzone wieczorem nie tuczą. Dla naszego organizmu pora zjedzenia posiłku nie ma znaczenia – liczy się to, ile kalorii dostarczamy i czy nie wchodzimy w nadwyżkę kaloryczną. Jeśli wieczorem jemy niekontrolowane ilości przetworów ziemniaczanych, np. chipsy czy frytki, to faktycznie możemy przytyć. Ale nie jest to kwestia pory posiłku, a po prostu nadmiaru kalorii w diecie.
Czy ziemniaki można jeść na diecie redukcyjnej?
Tak, ziemniaki można jeść na diecie redukcyjnej i jest to świetna opcja, gdy szukamy stosunkowo niskokalorycznego źródła węglowodanów złożonych. Porcja gotowanych ziemniaków (200 g) dostarcza bowiem ok. 150 kcal, co wcale nie jest dużą ilością (i co najważniejsze – mniejszą niż w takiej samej porcji ryżu czy kaszy). Co więcej, ziemniaki charakteryzują się bardzo dobrym wpływem na sytość, mogą więc pomagać ograniczyć podjadanie między posiłkami.
Bibliografia:
- Kunachowicz H, Przygoda B, Nadolna I, Iwanow K. Tabele składu i wartości odżywczych, wyd. PZWL, Warszawa 2020
- Robertson, T. M., Alzaabi, A. Z., Robertson, M. D., & Fielding, B. A. (2018). Starchy carbohydrates in a healthy diet: the role of the humble potato. Nutrients, 10(11), 1764.
- Komarnytsky, S., Cook, A., & Raskin, I. (2011). Potato protease inhibitors inhibit food intake and increase circulating cholecystokinin levels by a trypsin-dependent mechanism. International Journal of Obesity, 35(2), 236-243.
