Mikrobiota jamy ustnej a choroba Parkinsona okiem naukowców

Mikrobiota pod lupą naukowców

Mikrobiota to jedno z głównych zainteresowań współczesnego świata nauki, i nie chodzi tu jedynie o mikrobiotę jelitową, ale także o mikroorganizmy zamieszkujące inne części ludzkiego ciała, m.in. skórę czy… jamę ustną.

To właśnie ten ostatni rodzaj mikrobioty był przedmiotem badania z 2022 roku, które rzuca nowe światło na chorobę Parkinsona i jej związek z drobnoustrojami zasiedlającymi organizm człowieka.

Czym jest choroba Parkinsona?

Choroba Parkinsona to schorzenie zaliczane do grupy chorób neurodegeneracyjnych. Dotyka ono głównie dopaminergicznych neuronów (czyli neuronów wytwarzających dopaminę) w obszarze mózgu znanym jako istota czarna.

Do podstawowych objawów choroby Parkinsona zalicza się:

• drżenie,
• sztywność mięśniową,
• spowolnienie ruchów (tzw. bradykinezję).

Innymi symptomami tego schorzenia są między innymi, ślinotok, problemy z mową czy pogorszenie pamięci. Choroba Parkinsona dotyka 1% populacji powyżej 60. roku życia i 4-5% osób po 80. roku życia. Częściej chorują na nią mężczyźni [1,2]. 

Przyczyny choroby Parkinsona

Obecnie wiemy, że jedynie 10% przypadków ma związek ze specyficznymi genami.

To oznacza, że dużą rolę odgrywają tu najprawdopodobniej czynniki środowiskowe, w tym dieta (choć wyniki badań nie są jednoznaczne). Wydaje się, że ochronnym działaniem mogą się tu charakteryzować kofeina, kwasy omega-3, a także specyficzne modele żywienia, w tym dieta DASH czy dieta MIND [2].

Mikrobiota a choroba Parkinsona

Badania naukowe przeprowadzone do tej pory wskazują, że mikrobiota osób z chorobą Parkinsona znacząco różni się od mikrobioty osób zdrowych. Mowa tu nie tylko o mikrobiocie jelitowej, ale także mikrobiocie jamy ustnej czy jamy nosowej.

Co więcej, niektórzy autorzy wskazują, że zaburzenia mikrobioty, stan zapalny w obrębie jelit i, co za tym idzie, zwiększona przepuszczalność bariery jelitowej mogą przyczyniać się do przyspieszonego postępowania choroby [3].

Związek mikrobioty z chorobą Parkinsona ma jednak jeszcze inny aspekt, a mianowicie – wpływ na nasilenie objawów i ryzyko niebezpiecznych powikłań.

Przykładowo obecność niektórych bakterii oportunistycznych w mikrobiocie jamy ustnej może zwiększać ślinotok czy nasilać problemy z połykaniem, a także podwyższać ryzyko zachorowania na zapalenie płuc będące częstą przyczyną zgonu u chorych z Parkinsonem [2]. 

Badanie na temat choroby Parkinsona i mikrobioty jamy ustnej

Związek mikrobioty jamy ustnej z chorobą Parkinsona jest niezwykle ciekawym zagadnieniem, nie tylko teoretycznym, ale również praktycznym, może bowiem potencjalnie prowadzić do rozwoju nowych metod terapii i łagodzenia objawów. 

Ciekawe badania w tym zakresie prowadzone są również w Polsce, a przykładem jest praca opublikowana w 2022 roku w renomowanym czasopiśmie Nutrients.

Opisuje ona badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego, Śląskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Uniwersytetu Andrzeja Frycza Modrzewskiego, w składzie: Barbara Zapala, Romasz Stefura, Tomasz Milewicz, Julia Wątor, Monika Piwowar, Magdalena Wójcik-Pędziwiatr, Magdalena Doręgowska, Alicja Dudek, Zuzanna Jania i Monika Rudzińska-Bar.

Celem badania było porównanie mikrobioty jamy ustnej osób zdrowych i osób z chorobą Parkinsona, a także sprawdzenie, jakie są różnice w diecie pomiędzy grupami [2].

Jak wyglądało badanie?

W badaniu wzięło udział 59 osób z chorobą Parkinsona i 108 zdrowych ochotników w wieku od 51 do 82 lat. Osoby z chorobą Parkinsona były pacjentami jednego ze szpitali w Krakowie.

W przebiegu badania wszyscy uczestnicy otrzymali kwestionariusz badający nawyki żywieniowe, przeprowadzono również sekwencjonowanie genomu pochodzącego z próbek pobranych z jamy ustnej, co pozwoliło uzyskać informacje na temat zasiedlających ją mikroorganizmów.

Wyniki badania

Czy nawyki żywieniowe osób z chorobą Parkinsona różniły się od nawyków osób zdrowych?

Okazuje się, że tak, a osoby z chorobą Parkinsona spożywały więcej:

• margaryny,
• śniadaniowych produktów zbożowych,
• awokado i oliwek,
• ryb,
• mięsa czerwonego.

W porównaniu do osób zdrowych, w grupie osób z chorobą Parkinsona zaobserwowano z kolei niższe spożycie:

• grubych kasz,
• ciemnego pieczywa,
• orzeszków ziemnych,
• soków,
• soi,
• świeżych owoców,
• warzyw kapustnych.

Pacjenci z chorobą Parkinsona spożywali ponadto istotnie mniej witaminy C niż osoby zdrowe, podczas gdy podaż witamin A, E i folianów kształtowała się na podobnym poziomie. 

Co z mikrobiotą jamy ustnej? Tutaj również odnotowano istotne różnice.

U osób z chorobą Parkinsona odnotowano wyższą liczebność bakterii z rodzajów Prevotella, Streptococcus oraz Lactobacillus, podczas gdy liczebność bakterii z takich grup jak Proteobacteria czy Pastescibacteria była niższa w porównaniu do osób zdrowych. Na poziomie typu bakterii, osoby z chorobą Parkinsona wyróżniały się wyższą liczebnością bakterii zaliczanych do typu Bacteroidetes w porównaniu do osób zdrowych.

Dlaczego ma to znaczenie? Badania wskazują, że wysoka liczebność bakterii z rodzaju Prevotella może prowadzić do nasilenia stanu zapalnego w jelicie, co przekłada się na ogólny, przewlekły stan zapalny w organizmie i postępowanie choroby.

Z kolei zwiększona obecność bakterii z rodzaju Streptococcus może podwyższać ryzyko zapalenia żołądka u osób, u których nie występuje zakażenie bakterią Helicobacter pylori.

Wnioski

Wyniki przeprowadzonego przez polskich naukowców badania wskazują, że mikrobiota jamy ustnej oraz nawyki żywieniowe osób z chorobą Parkinsona i osób zdrowych różnią się od siebie w wielu aspektach.

Może to mieć znaczenie, chociażby dla nasilenia objawów czy ryzyka powikłań takich jak zapalenie płuc u chorych z Parkinsonem. Oczywiście wyniki te wymagają potwierdzenia w kolejnych badaniach, najlepiej prowadzonych w bardziej zróżnicowanych grupach pacjentów.

Są one jednak ważnym krokiem na drodze do zrozumienia mechanizmów leżących u podłoża objawów i powikłań choroby Parkinsona, a także do opracowania nowych metod terapii.

Bibliografia: