Dieta niskobiałkowa – na czym polega i kiedy ją stosować?

Kluczowe wnioski

• Dieta niskobiałkowa to sposób żywienia, w którym spożycie białka zostaje ograniczone do 0,6-0,8 g/kg należnej masy ciała na dobę [1,2]. Ma ona zastosowanie głównie u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, u których usuwanie metabolitów spożywanych białek jest utrudnione.
• Ze względu na ograniczenie białka, w takiej diecie mamy do czynienia z większym udziałem tłuszczu (ok. 30% energii) i węglowodanów (55-60% energii). W związku z tym, w jadłospisie rekomendowane są takie produkty jak pieczywo, drobne kasze, makaron, ryż, warzywa, owoce, ziemniaki, oleje roślinne. Dozwolone jest również spożycie określonych ilości produktów białkowych takich jak mleko, jogurt naturalny, białko jaja, chude mięso czy filety rybne. 

Dla kogo jest dieta niskobiałkowa?

Dieta niskobiałkowa jest przeznaczona głównie dla osób z przewlekłą chorobą nerek, w której dochodzi do stopniowego zmniejszania się liczby czynnych nefronów i zdolności filtracyjnych nerek.

Czasami przyjmuje się, że do schorzeń wymagających zastosowania diety niskobiałkowej zaliczane są także choroby genetyczne takie jak fenyloketonuria czy homocystynuria.

W chorobach tych faktycznie należy ograniczyć spożycie białka z dietą, jednak jednocześnie jest ono uzupełniane przy pomocy specjalnych suplementów niezawierających aminokwasów, których metabolizm jest zaburzony. De facto spożycie białka jest więc utrzymane na stosunkowo normalnym poziomie.

Dołącz do ponad 91 145 zadowolonych Podopiecznych!

W Respo każda dieta jest szyta na miarę. Z nami osiągniesz cel zdrowo, bez zbędnych restrykcji i jedząc tylko to, co lubisz, z pomocą doświadczonego dietetyka klinicznego.

Sprawdzam

Dieta niskobiałkowa a nerki

W przewlekłej chorobie nerek należy ograniczyć białko w diecie, nerki nie są bowiem w stanie odpowiednio filtrować i usuwać metabolitów spożywanych protein.

Białka pochodzące z takich produktów jak mięso czy nabiał są metabolizowane głównie do kwasów, m.in. kwasu fosforowego, kwasu solnego czy kwasu siarkowego, które są następnie neutralizowane i usuwane przez nerki. U pacjentów z przewlekłą chorobą nerek proces ten jest jednak zaburzony [1].

Nadmierne zakwaszenie organizmu to z kolei dalsze pogorszenie funkcjonowania nerek i progresja choroby. 

Jakie są zasady diety niskobiałkowej?

Podstawowa zasada diety niskobiałkowej dotyczy oczywiście ograniczenia spożycia białka. Przyjmuje się, że dla osób w stadiach G3-G5 przewlekłej choroby nerek powinno ono wynosić 0,6-0,8 g/kg należnej masy ciała na dobę.

Ale uwaga: spożycia białka nie należy ograniczać u osób z przewlekłą chorobą nerek i jednoczesnym wyniszczeniem, sarkopenią (utratą masy i funkcji mięśniowej) czy w stanach chorobowych związanych z niedożywieniem.

Co więcej, spożycie białka nie jest także ograniczane u pacjentów dializowanych otrzewnowo i hemodializowanych. Trzeba również zwrócić uwagę na jakość spożywanego białka, tak, by co najmniej 50% białka w diecie stanowiły źródła białka o tzw. wysokiej wartości biologicznej, czyli bogatego w niezbędne aminokwasy egzogenne (te, których organizm nie potrafi zsyntetyzować) [2,3]. 

Jako że dieta niskobiałkowa zwykle stosowana jest u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, należy w niej dodatkowo ograniczyć sód (do poniżej 2 g na dobę) oraz monitorować poziom fosforu i potasu w organizmie, a w razie potrzeby ograniczyć także ich spożycie [2,4,5]. 

Co jeść na diecie niskobiałkowej?

Wśród produktów roślinnych rekomendowanych na diecie niskobiałkowej stosowanej u osób z przewlekłą chorobą nerek można wymienić [3]:

• większość warzyw
• owoce
• kaszę mannę
• makaron
• ryż biały
• jasne pieczywo i kajzerki
• ziemniaki
• oleje roślinne
• margarynę
• pieczywo i mąkę niskobiałkową.

Z kolei jeśli chodzi o żywność pochodzenia zwierzęcego, to na diecie niskobiałkowej dla osób z przewlekłą chorobą nerek zalecane będą określone ilości takich produktów jak:

• mleko krowie
• jogurt naturalny
• kefir
• masło
• białko jaja
• ser twarogowy
• serek wiejski
• serek homogenizowany
• chude mięsa: cielęcina, królik, kurczak, wołowina oraz indyk
• filety rybne, np. z dorsza
• chude wędliny.

Oczywiście w diecie należy dokładnie liczyć i stale monitorować ilość spożywanego białka, nawet jeśli spożywamy jedynie produkty rekomendowane (wciąż zawierają one bowiem białko).

Czego unikać na diecie niskobiałkowej?

Osoby z przewlekłą chorobą nerek, będące na diecie niskobiałkowej, powinny ograniczać [3]:

• żółtko
• drobne ryby z ośćmi
• ser żółty
• ser feta
• serki topione
• podroby
• mleko kozie
• duże ilości produktów pełnoziarnistych i ryżu brązowego
• otręby
• nasiona roślin strączkowych
• orzechy i nasiona.

Wiąże się to nie tylko z zawartym w nich białkiem, ale także innymi składnikami odżywczymi, takimi jak sód czy fosfor, które powinny być monitorowane przy przewlekłej chorobie nerek.

Dieta niskobiałkowa – przykładowy jadłospis

Wbrew pozorom jadłospis na diecie niskobiałkowej wcale nie musi być nudny! Poniżej znajdziesz przykładowe przepisy na dietę niskobiałkową na (jeden dzień) dla osoby o należnej masie ciała 80 kg. Rekomendowane spożycie białka będzie w tej sytuacji wynosiło 48-64 g na dobę.

Śniadanie

Sałatka z pesto

Sałatka to świetna opcja na śniadanie na diecie niskobiałkowej. W wersji z pesto i mozzarellą zawiera jedynie 18 g białka, a dodatkowo jest dobrym źródłem wapnia i witamin. Pieczywo razowe możesz zamienić na pieczywo jasne. 

Pełna wersja przepisu

II Śniadanie

Czekoladowe pancakes

Słodkie drugie śniadanie to jest to! Na diecie niskobiałkowej postaw na czekoladowe pancakes, które w porcji zawierają jedynie 13 g białka. To idealna opcja dla osób, które mają ochotę na słodkie co nieco. 

Pełna wersja przepisu

Obiad

Krem z białych szparagów

Zupa na obiad? Postaw na orzeźwiający krem ze szparagami i piersią z kurczaka. To jedynie 17 g białka w porcji, a do tego moc smaku i składników odżywczych. M.in. błonnika, witaminy C czy polifenoli. 

Pełna wersja przepisu

Kolacja

Wytrawne muffiny z papryką

Jedynie 13 g białka, za to dużo witaminy C, beta-karotenu, a do tego żelazo czy błonnik. Wszystko to znajdziesz w wytrawnych muffinach z papryką i cebulą, które dobrze sprawdzą się jako kolacja na diecie niskobiałkowej.

Pełna wersja przepisu

Powyższy jadłospis zawiera 1800 kcal oraz 61 g białka. Musisz jednak pamiętać, że dietę niskobiałkową zawsze należy dobrać indywidualne, po konsultacji z lekarzem i dietetykiem.

Zadbaj o zdrowie z newsletterem Respo

Dołącz do ponad 130 000 osób i regularnie otrzymuj porady dietetyczne oraz kulinarne.

Imię

Twój adres e-mail

Zapisuję się

Chcę otrzymywać informacje handlowo-marketingowe w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. z 2020 r. poz. 344 oraz z 2024 r. poz. 1222), produktów, usług i ofert promocyjnych dotyczących oferty Respo Wrzosek Witkowski SK, Respo Wydawnictwo S.C. oraz RespoMed sp.z o.o. W związku z tym wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celu prowadzenia marketingu bezpośredniego drogą elektroniczną, zgodnie z art. 6 ust. 1 lit a RODO, a także komunikację/przesyłanie informacji handlowych drogą elektroniczną, zgodnie z art. 398 ustawy Prawo komunikacji elektronicznej z dnia 12 lipca 2024 r. (Dz. U. 2024 poz. 1221) w celu prowadzenia marketingu bezpośredniego drogą elektroniczną za pośrednictwem wiadomości e-mail, przez Współadministratorów (Respo Wrzosek Witkowski SK, Respo Wydawnictwo S.C. oraz RespoMed sp.z o.o)

Przyjmuję do wiadomości, że przysługuje mi prawo do wycofania powyższej zgody w każdym czasie.

Zobacz, jak przetwarzamy Twoje dane osobowe. Zapoznaj się z naszą Polityką prywatności Respo

Jedz z nami tak, jak lubisz!

Nie wiesz, co jeść na diecie niskobiałkowej? A może potrzebujesz diety z podwyższoną zawartością białka?

Niezależnie od sytuacji, dieta online z Centrum Respo to opcja dla Ciebie u nas otrzymujesz bowiem jadłospis dopasowany do potrzeb – w tym stanu zdrowia, planu dnia, preferencji kulinarnych czy budżetu.

Bibliografia: