Czy BMI ma sens? Oto co mówią eksperci

Kluczowe wnioski

• BMI ma sens, ponieważ stanowi prostą i szybką metodą do przesiewowej oceny ryzyka zdrowotnego związanego z nieprawidłową masą ciała. Jednocześnie BMI nie jest pozbawione wad, bierze bowiem pod uwagę same kilogramy bez uwzględnienia składu ciała, tzn. odsetka tkanki tłuszczowej czy tkanki mięśniowej, a także bez oceny rozkładu tkanki tłuszczowej.
• BMI powinno być więc stosowane jako wstępne narzędzie do oceny masy ciała i ewentualnych zaburzeń z nią związanych, ale należy je interpretować w połączeniu z informacjami o wieku, stylu życia, budowie ciała czy aktywności fizycznej.

Jakie są zalety BMI?

Z naszych poprzednich artykułów wiesz, co to jest BMI. Ale czy w ogóle ma ono sens? Warto pamiętać, że wskaźnik ten ma kilka niepodważalnych zalet, do których możemy zaliczyć:

• szybkość i prostotę obliczeń,
• brak konieczności użycia skomplikowanych sprzętów (tak naprawdę potrzebny jest tylko kalkulator),
• wysoką wartość jako narzędzia do wstępnej i przesiewowej oceny masy ciała oraz ryzyka zaburzeń związanych z jej nieprawidłowymi wartościami,
• niski koszt wykonania,
• całkowite bezpieczeństwo stosowania,
• wysoką wartość jako narzędzia do obserwacji trendów populacyjnych.

Jakie są wady BMI?

Niestety, BMI ma nie tylko zalety, ale także kilka istotnych wad, ponieważ [1,2]:

• nie uwzględnia składu ciała, tzn. odsetka tkanki tłuszczowej, tkanki mięśniowej, masy kostnej czy wody,
• nie uwzględnia rozmieszczenia tkanki tłuszczowej (na brzuchu, na biodrach, wokół narządów), co ma znaczenie dla oceny ryzyka zdrowotnego,
• nie sprawdza się w niektórych grupach populacyjnych, m.in. u sportowców, kobiet w ciąży, u osób z obrzękami, osób niskorosłych, osób z metaboliczną otyłością przy prawidłowej masie ciała; z kolei u osób starszych i dzieci jego zastosowanie jest ograniczone i wymaga nieco zmodyfikowanego podejścia,
• nie zawsze sprawdza się do oceny ryzyka zdrowotnego,
• nie jest uniwersalne, a badania wskazują, że punkty odcięcia powinny zostać dopasowane do różnych populacji.

Co brać pod uwagę poza wskaźnikiem BMI?

Mimo swoich wad BMI wciąż pozostaje najprostszą metodą do wstępnej oceny ryzyka zdrowotnego związanego z nieprawidłową masą ciała. Warto jednak pamiętać, by zawsze interpretować je w kontekście informacji uzyskanych o danej osobie. Czyli, chociażby danych dotyczących:

• wieku,
• chorób współtowarzyszących,
• aktywności fizycznej,
• stylu życia.

Dla jak najlepszej oceny stanu zdrowia i ryzyka zdrowotnego warto połączyć ocenę wskaźnika BMI z innymi badaniami i testami, np. [1]:

• wskaźnikiem WHR, który wylicza się na podstawie pomiaru obwodu talii i bioder; pozwala on określić, jakie jest rozmieszczenie tkanki tłuszczowej u danej osoby i czy mamy do czynienia z otyłością brzuszną,
• badaniem grubości fałdu skórnego przy użyciu fałdomierza, które pozwala oszacować zawartość tkanki tłuszczowej w organizmie,
• badaniem metodą impedancji bioelektrycznej (BIA), które pozwala określić zawartość tkanki tłuszczowej i masy beztłuszczowej w organizmie,
• badaniami krwi (profil lipidowy, poziom glukozy i insuliny) i badaniem ciśnienia – nie są to oczywiście badania wykonywane w gabinecie dietetyka, informacja o ich wynikach może jednak pomóc w ocenie ewentualnych powikłań otyłości.

Przykładowe rekomendacje, czyli kiedy stosować dodatkowe pomiary

Kiedy, po wyliczeniu BMI, zastosować dodatkowe pomiary?

Tak naprawdę dodatkowe pomiary warto zastosować zawsze, nigdy nie mamy bowiem 100% pewności, że „diagnoza” postawiona przy użyciu samego BMI będzie prawidłowa i co ciekawe, nie dotyczy to tylko osób z BMI poza zakresem normy.

Do pomyłki może dojść również przy prawidłowym BMI, w obecnych czasach coraz częściej obserwuje się bowiem tzw. metaboliczną otyłość przy prawidłowej masie ciała (sylwetkę typu skinny fat), która charakteryzuje się nadmiarem tkanki tłuszczowej przy jednocześnie normalnym BMI.

Szczególną uwagę na wykonanie dodatkowych pomiarów warto zwrócić m.in.:

• u osób z prawidłowym BMI, jeśli obserwujemy u nich nadmierną akumulację tłuszczu (fałdki) na brzuchu, duże ilości cellulitu, ogólnie wątłą sylwetkę,
• u osób z BMI wskazującym na nadwagę lub otyłość, dla oszacowania rozmieszczenia tkanki tłuszczowej (u osób z bardzo wysokim BMI potrzeba dodatkowych pomiarów jest zwykle mniejsza, natomiast u osób z “granicznymi” wartościami BMI mogą mieć one większe znaczenie),
• u osób trenujących, których BMI ma wartość powyżej normy (badania dodatkowe pomagają określić, czy jest to kwestia nadmiaru tłuszczu, czy po prostu dużej ilości tkanki mięśniowej).

Oblicz BMI z Respo

Jak obliczyć BMI? Szybko i wygodnie zrobisz to korzystając z naszego kalkulatora BMI online. To proste narzędzie, dzięki któremu ekspresowo uzyskasz wynik, poznasz jego interpretację, a nawet… otrzymasz wskazówki co do dalszych działań. Dlatego nie czekaj i skorzystaj z kalkulatora już teraz!

Bibliografia: